بر طبق نظریه برخی از زمین‌شناسان و جغرافی‌دانان، این دریاچه بقایای دریائی عظیم بنام تتیس بوده که پس از خشک شدن، دریاچه‌های متعددی از آن بر جای مانده که یکی از آنها همین دریای مازندران است. در میان اقوام گوناگون که در اطراف این دریا سکونت داشتند. ترک‌ها و خزرها و روس‌ها بیش از دیگران متعرض همسایگان خود بویژه ایرانیان می‌شدند و شواهدی در دست است که روس‌ها متجاوز از هزار سال پیش با کشتی‌های خود به کرانه‌های جنوبی و جنوب شرقی و غربی ایالات گیلان و مازندران و گرگان و ارّان به دفعات حمله‌ور می‌شدند و همانند دزدان دریائی به قتل و غارت و چپاول اموال مردم بیگناه پرداخته و به سرزمین خود باز می‌گشتند، آنها آرامشی را که قرن‌های متمادی براین دریا حکم‌فرما بود بر هم زده بودند روس‌های افرنجی با لشکرکشی‌های پیاپی خود، سرانجام در سال ۹۶۹ میلادی خزرها را برای همیشه نابود کردند.

باستان‌شناس برجسته معاصر دکتر ورجاوند عقیده داشت نام خزر برای این دریا مناسب نیست. ژرفای دریای Caspian در قسمت‌های جنوبی (کنار ایران) بیشتر است و ژرفای ۹۶۰ تا ژرفای ۱۰۲۵ متری نیز برای ناحیه جنوبی این دریا گزارش شده‌است.

شمال ایران یا به قول مردم سایر نواحی ایران، شمال به سه‌ استان شمالی ایران در حاشیه‌ی دریای خزر اطلاق می‌شود. این منطقه طبیعت متنوعی از جمله ساحل دریا،‌ جلگه،‌ جنگل، کوهپایه، مناطق سردسیر کوهستانی و نواحی نیمه‌خشک را در بر دارد.

مناطق[ویرایش]

استان گیلان با جمعیتی معادل ۲۴۸۰۰۰۰ نفر در ساحل جنوب‌غربی دریای کاسپین قرار دارد. مرکز این استان شهر رشت است که در غرب رودخانه‌ی سفیدرود قرار گرفته است. مردم گیلان به زبان گیلکی صحبت می‌کنند و در مناطق غربی این استان زبان‌های تالشی و آذری رایج است. باران فراوان و رطوبت بالای هوا از مشخصه‌ اصلی اقلیم گیلان است. بندر انزلی در ساحل دریای کاسپین پرباران‌ترین نقطه‌ی ایران به شمار می‌رود.

استان مازندران این استان در کرانه‌‌های مرکزی و شرقی دریای کاسپین قرار گرفته است. مرکز استان مازندران شهر ساری است و شهرهای بابل، آمل و قائمشهر از جمله شهرهای پرجمعیت این استان هستند. جمعیت این استان ۳۰۷۴۰۰۰ نفر است و مردم این استان به زبان مازندران صحبت می‌کنند. استان مازندران دومین استان پربارش در ایران است. هر چند حجم بارش سالیانه در شرق استان نسبت به غرب پایین‌تر می باشد.

استان گلستان استان گلستان کمترین نوار ساحلی را با دریای کاسپین داراست. مرکز این استان شهر گرگان است. استان گلستان بیشترین مناطق با اقلیم خشک و نیمه خشک را در شمال ایران داراست که در شرق این استان واقع شده است.